BESCHOUWING BESTUURSAKKOORD: NIEUWE COALITIE MAAKT OUDE FOUT


Geachte voorzitter, raad, college en inwoners van Hattem,

Vandaag komen wij bij elkaar in een bijzondere raadsvergadering voor de installatie van het nieuwe college. De afgelopen weken is de nieuwe coalitie druk geweest om te komen tot het

bestuursakkoord zoals dat thans voorligt. Dat dit college en het onderliggend bestuursakkoord niet

een logische uitkomst is voor veel Hattemers op basis van de verkiezingsuitslag, is een

understatement. Velen van hen, maar ook een belangrijk deel van de raadsleden, ervaart het proces van de afgelopen maanden als ondemocratisch en een beschamende vertoning van de Hattemse politiek. En dat in een tijd waarin de democratie al onder grote druk staat. Een tijd waarin de afstand tussen burgers en overheid steeds groter wordt. De vele protesten van o.a. woningzoekenden, boeren, huisartsen en verloskundigen zijn daarvan het levende bewijs. En met de totstandkoming van deze coalitie en dit bestuursakkoord is volgens ons ook in Hattem sprake van een democratische recessie. Of anders gezegd, een uitholling van de lokale democratie.

Iets wat zich ruim tweehonderd jaar geleden ook al in Hattem voordeed. Laat ik u kort meenemen

naar een stukje Hattemse geschiedenis. In 1785 toen Willen de V stadhouder van Nederland aan de macht was werden baantjes verdeeld onder de regenten. Grootschalige vriendjespolitiek en

corruptie was in die tijd het gevolg. Burgers waren teleurgesteld over het machtsmisbruik en het

politieke systeem dat hele bevolkingsgroepen buitensloot. Mensen vroegen zich steeds meer af

waarom ze zelf geen invloed hadden over wat er op het politieke niveau gebeurde. Er was dan ook

een sterke wens van inwoners om zelf mee te kunnen praten.


De geschiedenis lijkt zich op dit punt te herhalen. Net als toen is er ook nu grote behoefte aan een

nieuwe bestuurscultuur. De treurige conclusie is echter dat ondanks dat deze coalitie dit wel predikt, dit helemaal niet gebeurt. Zo zijn inwoners en maatschappelijke organisaties niet betrokken bij de totstandkoming van dit bestuursakkoord. Hetgeen overigens landelijk wel gebruikelijk is. Geachte coalitie, u heeft niet gesproken met organisaties als de Vereniging Landschap en Milieu Hattem, Triada, HAVO, stichting Knarrenhof en omwonende van de woonzorgzones; om maar een aantal instanties te noemen. U heeft dit bestuursakkoord alleen met elkaar opgesteld. Als deze werkwijze de aanzet is van uw uitvoering van een nieuwe bestuurscultuur dan hebben wij daar nu al geen vertrouwen in. Gedragen ideeën komen van onderuit de samenleving waarbij de politiek behoort te faciliteren en het algemeen belang voor ogen dient te houden. Niet vanuit een ivorentoren de dienst willen uitmaken, maar samen met ALLE Hattemers in ECHTE verbinding.


In het bestuursakkoord spreekt u over tal van zaken. Wonen, sociaal, het centrum, de

bereikbaarheid, financiën en meer. U heeft het zelfs over een duurzaamheidsoffensief waarvan

iedere Hattemer profiteert. En om met dat laatste onderwerp te beginnen, u gebruikt hele grote

woorden. Hattem moet energieneutraal zijn in 2030. Tja, dat kunt u opschrijven. Maar wat is de

waarde van uw woorden? Het zijn luchtkastelen. Heeft u enig idee wat de kosten zijn om een

gemiddelde woning zo te verbouwen dat deze energieneutraal is? Door experts worden deze kosten geraamd tussen de €35.000,- en €50.000,- per woning. Wie kan dat betalen? Uw doelstelling is luchtfietserij, totaal niet realistisch! Hiermee draait u de inwoners een rad voor ogen.

Wat betreft financiën geeft u aan meer te willen sparen en minder te lenen. Dat is een goed

uitgangspunt. Maar hoe gaat u dat doen nu zich donkere wolken samenpakken boven gemeenteland. In het landelijke coalitieakkoord wordt een andere financieringssystematiek aangekondigd. De Vereniging Nederlandse Gemeenten spreekt over een financieel ravijn. En wat doet deze coalitie, die breidt het aantal wethouders uit van 2,7 FTE naar 3 FTE. U geeft aan voor grote maatschappelijke opgaves te staan met beperkte financiële middelen. Dit vraagt, zo schrijft u, om scherpe financiële keuzes. Maar doe daar dan ook wat aan en begin binnen de eigen organisatie. Draagt het uitbreiden van het college in uw ogen bij aan deze scherpe keuze? Wees gewoon duidelijk naar inwoners en ondernemers van Hattem. Uw ambities kosten heel veel geld en dat zal ergens van betaald moeten worden; namelijk door de inwoners en ondernemers van Hattem. Gemeentelijke belastingen dreigen daarmee een sluitpost te worden om de begroting te dichten.


Over wonen. We staan op dit gebied voor grote uitdagingen. Veel inwoners hebben de afgelopen

jaren al noodgedwongen hun woonwens buiten Hattem moeten realiseren ondanks uw goede

voornemens in 2018. U schreef destijds: ‘Hattemers moeten hun hele leven een voor hen passende

woonvorm in Hattem kunnen vinden. We willen de toekomstige woonwensen van Hattemers kunnen blijven faciliteren.’. De realiteit is echter dat gedurende uw vorige bewindsperiode de Hattemse woningnood alleen maar groter is geworden. Sterker nog, we bevinden ons in één van de grootste naoorlogse woningmarktcrisissen. Regeren is vooruitzien zo luidt het credo, maar van een lange termijn woonvisie in dit bestuursakkoord ontbreekt het totaal.

Wel zijn we blij dat u onze punten zoals zelfbewoningsplicht en het anti-speculatiebeding heeft

overgenomen uit ons verkiezingsprogramma. Een mooi begin. We dringen er echter op aan dat u op zeer korte termijn met het aangekondigde woonplan Hattem komt. De nood hiervoor is erg hoog.

Ten aanzien van de binnenstad. Praat niet met een enkele groep maar ga praten met ondernemers

EN inwoners. Ga daarbij vraaggericht te werk en speel op juiste manier in op behoeftes van de

inwoners. U moet niet willen bepalen wat goed is voor de inwoners en ondernemers. Stel u daarin

ontvankelijk op en hou op met een volledig arbitraire grens dat minimaal 2/3e van de ondernemers

in de binnenstad behoefte moet hebben aan een zondagsopenstelling. Dit is oude bestuurscultuur in een nieuw jasje. Het doet HattemCentraal denken aan een uitspraak van Henry Ford uit 1914. ‘U mag de auto in elke kleur bestellen zolang deze maar zwart is’. Dat is een gekunstelde vorm van

participatie en doet geen recht aan een nieuwe bestuurscultuur.


Participatie is een heel belangrijk punt voor HattemCentraal. In uw bestuursakkoord geeft u aan een dialoog aan te willen gaan met de Hattemers, maatschappelijke organisaties en ondernemers. Noem het participatie, noem het dialoog of nieuwe bestuurscultuur het maakt niet uit, maar doe het

daadwerkelijk. En op dit punt lijkt de geschiedenis zich ook te herhalen. In het vorige coalitieakkoord uit 2018 schreef u: ‘we bekijken participatie samen met inwoners, per project of initiatief. De door de Raad vastgestelde participatiecode is daarbij leidend. We gaan ook onderwerpen kiezen waarop er met nieuwe vormen van meer directe democratie gewerkt gaat worden, bijvoorbeeld met een gelote burgerraad’. Dit waren achteraf gezien loze woorden. Vraag nu maar eens aan de bewoners rondom de woonzorgzones hoe zij hier over denken; of dit daadwerkelijk gebeurd is. Woorden zijn natuurlijk mooi maar zonder daden bedekt het ook dit bestuursakkoord met loze kalk. Of anders gesteld, u houdt de schone schijn op. Het blijkt al, zoals eerder gezegd, uit de totstandkoming van deze coalitie maar ook over de manier waarop dit bestuursakkoord tot stand is gekomen. U heeft uw oor niet te luister gelegd bij maatschappelijk partners en instanties.


Nog even terug naar de geschiedenis van Hattem waar we dit stuk mee begonnen. In 1786 werd een anoniem pamflet gericht aan het volk van Nederland. Het was een aanklacht tegen de heersende machten, een oproep tot meer inspraak. Regenten moesten vervangen worden door een meer democratisch bestuur. Overal in Nederland werden burgercorpsen opgericht. Zo ook in Hattem. Herman Willem Daendels gaf leiding aan het corps uit Hattem. Als echte patriotten kozen zij hun eigen stadsbestuur en passeerden daarmee stadhouder Willem de V. Het betekende een kentering in de Nederlandse samenleving en uiteindelijk ook aan het stadhouderschap van Willem de V en de macht van regenten. En ook nu hoor je veel onvrede bij inwoners. We zijn weer terug bij af, terug in 1785. De vraag om een nieuwe bestuurscultuur is alom aanwezig. Vraag dat maar aan de inwoners van het buitengebied of aan de omwonenden van De Bongerd en de oude ijsbaan. Er zijn tal van dossiers in Hattem die belanden bij de Raad van State. Daar kan je laconiek over doen, maar het is in feite in en in triest als het voor zoveel partijen nodig is om de gang naar de rechtbank te moeten maken. Nee, echte verandering komt van binnenuit. Nieuwe vormen van democratie zullen gepaard moeten gaan met openheid en transparantie; net zoals de roep daarom was in 1785. Maak bijvoorbeeld een einde aan de BOT sessies. Voor de kijker en luisteraars thuis: dit zijn sessies waarin de raad achter gesloten deuren wordt bijgepraat en die regelmatig het karakter van besluitvorming kenden. Wij vinden dat dit bijdraagt aan achterkamertjespolitiek; hetgeen ongewenst is en niet meer kan in deze tijd.

Concluderend. Deze coalitie heeft haar doelstellingen onvoldoende doordacht en is weinig

realistisch. Dit stuk had iedereen kunnen maken. U wilt veel te veel en dat kan simpelweg niet. Als

HattemCentraal zullen wij vanuit een positief kritische houding het college volgen. We zullen

constructief onze bijdrage leveren en daarbij altijd onze inwoners centraal stellen.

Want dit is het fundamentele gedachtegoed van HattemCentraal. De politiek moet terug naar de

inwoners, ondernemers en maatschappelijk partners. Dat doe je met elkaar en begint zoals gezegd

van binnenuit. ‘Als je het karakter van een mens wil leren kennen moet je hem macht geven’. Dit is

een uitspraak Abraham Lincoln. U kunt mooie woorden op papier zetten. U kunt gouden bergen

beloven. U kunt Hattem wettisch besturen en denken het daarmee allemaal goed te doen. Maar de

ware manier van besturen laat zich niet vatten in een bestuursakkoord, noch in wetten en regels. De ware manier zit in het ongrijpbare, in de menselijke maat; met de burger.

Wij doen daarom een moreel appèl aan het college. Laat in uw handelen een ja, ja zijn en uw nee,

echt nee. Als HattemCentraal kunnen we alleen maar oproepen, praktiseer wat u predikt en maak

het waar!